چرا در ایران به دربازکن تصویری «آیفون» می‌گوییم؟ داستان یک برند ژاپنی که اسم یک وسیله شد
چرا به دربازکن آیفون می‌گوییم، پاسخ کوتاه: «آیفون» در اصل نام یک برند ژاپنی سازندهٔ دستگاه‌های ارتباط داخلی و دربازکن است (Aiphone، با املای انگلیسی متفاوت از iPhone اپل). محصولات این برند از نخستین دربازکنهای صوتی رایج در ایران بودند و نامشان کم‌کم به اسم عمومی همهٔ دربازکن‌ها تبدیل شد؛ همان اتفاقی که برای «زیراکس» و «ژیلت» افتاد. اسم فنی این وسیله «اینترکام» یا «دربازکن صوتی/تصویری» است.
فهرست مطالب
اگر در ایران بگویید «آیفونم خراب شده»، شنونده باید از خودش بپرسد منظورتان گوشی موبایل است یا آن جعبهٔ کوچک کنار در که زنگ می‌خورد. این ابهام بامزه یک داستان واقعی پشتش دارد: داستان یک شرکت ژاپنی، چند دهه واردات، و پدیده‌ای زبانی که در همهٔ دنیا رخ می‌دهد. اگر دنبال خرید هستید، راهنمای خرید آیفون تصویری را ببینید؛ اینجا قرار است فقط کنجکاوی‌مان را سیر کنیم.
«آیفون» در اصل اسم یک برند است
Aiphone نام یک شرکت ژاپنی است که از دهه‌های میانی قرن بیستم دستگاه‌های ارتباط داخلی (اینترکام) و دربازکن می‌سازد. دقت کنید به املا: Aiphone، نه iPhone. این شرکت سالها پیش از تولد گوشی اپل (۲۰۰۷) در بازار جهانی اینترکام شناخته‌شده بود و هنوز هم فعال است.
به روایت رایج در بازار برق ایران، دربازکنهای این برند از نخستین دربازکنهای صوتی بودند که در ساختمانهای ایرانی رواج پیدا کردند. مردم دستگاه را به اسم روی جعبه‌اش صدا زدند و چند سال بعد، هر دربازکنی از هر سازنده‌ای «آیفون» شد.
وقتی اسم برند، اسم وسیله می‌شود
زبان‌شناس‌ها به این اتفاق «عام‌شدگی نام تجاری» می‌گویند: برندی آن‌قدر موفق یا اولین می‌شود که اسمش جای اسم عمومی کالا را می‌گیرد. چند نمونهٔ آشنا در فارسی:
| اسمی که می‌گوییم | از کجا آمده | اسم عمومی وسیله |
|---|---|---|
| آیفون | برند ژاپنی Aiphone | دربازکن، اینترکام |
| زیراکس | شرکت Xerox | فتوکپی |
| ژیلت | برند Gillette | تیغ اصلاح |
| ماژیک | برند Magic Marker | قلم نشانه‌گذار |
برای صاحبان برند، این موفقیت دوسویه است: همه اسمشان را می‌شناسند، ولی اسم دیگر فقط مال آن‌ها نیست. برای ما خریداران هم یک نکتهٔ عملی دارد: «آیفون» گفتن هیچ چیزی دربارهٔ سازنده یا کیفیت دستگاه نمی‌گوید.
دو «آیفون» در یک خانه
از ۲۰۰۷ که گوشی iPhone اپل آمد، فارسی‌زبان‌ها با دو آیفون کاملاً بی‌ربط زندگی می‌کنند. در عمل، بافت جمله ابهام را حل می‌کند: «آیفون زد» یعنی کسی دم در است؛ «آیفونم شارژ ندارد» یعنی گوشی. در بازار تجهیزات ساختمان، «آیفون صوتی» و «آیفون تصویری» اسم‌های جاافتاده‌ای هستند و فروشنده‌ها و برق‌کارها همین را می‌گویند.
آیفون ساختمان دقیقاً چه کار می‌کند؟
هر دربازکن سه بخش اصلی دارد: پنل کنار در ورودی (دکمه، میکروفون، بلندگو و در مدل تصویری دوربین)، گوشی یا مانیتور داخل هر واحد، و قفل برقی که با فشار یک دکمه در را باز می‌کند. بین این‌ها چند رشته سیم یا، در سیستم‌های جدید، فقط دو رشته یا حتی شبکهٔ اینترنت کشیده می‌شود. تفاوت این سیستم‌ها را در آیفون صوتی یا تصویری و آیفون دو سیمه یا چهار سیمه توضیح داده‌ایم.
از زنگ ساده تا آیفون هوشمند
- زنگ و کلون: پیش از دربازکن، صاحبخانه باید برای باز کردن در پایین می‌رفت.
- آیفون صوتی: گفت‌وگو با کسی که پشت در است و باز کردن قفل از بالا.
- آیفون تصویری: دیدن مهمان پیش از باز کردن در؛ امروز استاندارد ساختمانهای نوساز.
- آیفون هوشمند و تحت شبکه: جواب دادن به در از روی موبایل، حتی بیرون از خانه، و ذخیرهٔ تصویر مراجعه‌کنندگان.
جالب اینکه حالا برخی آیفون‌های ساختمان با گوشی آیفون هم کار می‌کنند؛ دو اسم یکسان، بالاخره به هم رسیدند.
خرید از ایمانا
اگر وقت عوض کردن آیفون خانه رسیده، پکیج‌ها، پنل‌ها و مانیتورها را در آیفون تصویری ببینید. تعداد واحدها و نوع سیمکشی ساختمان را بفرستید تا سیستم سازگار را پیشنهاد کنیم.
محصولات مرتبط
پرسش‌های پرتکرار
آیفون ساختمان ربطی به گوشی آیفون اپل دارد؟
نه. دربازکن به نام برند ژاپنی Aiphone شناخته شد که سالها پیش از گوشی iPhone اپل (۲۰۰۷) فعال بود. فقط تلفظ فارسی دو اسم یکی شده است.
اسم درست آیفون ساختمان چیست؟
در زبان فنی «اینترکام» یا «دربازکن صوتی» و «دربازکن تصویری» (در انگلیسی Door Phone یا Video Intercom). در بازار ایران «آیفون صوتی» و «آیفون تصویری» کاملاً جاافتاده است.
آیا همهٔ آیفونها ژاپنیاند؟
نه. امروز دهها سازندهٔ ایرانی و خارجی دربازکن میسازند و «آیفون» فقط اسم عمومی این وسیله است، نه نشانهٔ سازنده.
چه برندهای دیگری اسم یک وسیله شده‌اند؟
در فارسی «زیراکس» برای فتوکپی، «ژیلت» برای تیغ اصلاح و «ماژیک» برای قلم نشانه‌گذار نمونه‌های آشنا هستند؛ اسم همهٔ این‌ها از یک نام تجاری آمده است.
آیفون تصویری از کی رایج شد؟
دربازکنهای صوتی دهها سال در ساختمانها رایج بودند؛ مدلهای تصویری با ارزانتر شدن دوربینها و نمایشگرها در دو دههٔ اخیر به استاندارد ساختمانهای نوساز تبدیل شدند.
برای خرید آیفون تصویری از کجا شروع کنم؟
اول نوع سیمکشی ساختمان (دو سیمه یا چهار سیمه) و تعداد واحدها را مشخص کنید؛ بقیهٔ انتخابها در راهنمای خرید آیفون تصویری آمده است.
برای دیدن مدل‌ها و قیمت روز، صفحه‌های آیفون تصویری سوزوکی و آیفون تصویری آلدو را ببینید؛ هر دو با ضمانت و ارسال به سراسر ایران.