چرا سیم ارت سبز و زرد است؟ داستان رنگ سیمها
چرا سیم ارت سبز و زرد است، پاسخ کوتاه: چرا سیم ارت سبز و زرد است؟ چون این ترکیب دو رنگ در استاندارد IEC برای سیم حفاظتی (ارت) و فقط برای آن رزرو شده است تا با هیچ سیم دیگری اشتباه نشود. رنگ‌های رایج امروز: فاز قهوهای، مشکی یا خاکستری، نول آبی روشن و ارت سبز و زرد. در ساختمان‌های قدیمی رنگها فرق دارد؛ هیچ‌وقت فقط به رنگ اعتماد نکنید و با تستر مطمئن شوید.
فهرست مطالب
هر کسی یک بار در جعبهٔ کلید سه سیم رنگی دیده و پرسیده: چرا ارت سبز و زرد است، نه فقط سبز یا فقط زرد؟ جواب یک تصمیم استاندارد است که ریشه در ایمنی دارد. اگر دنبال سیم‌کشی خانه هستید، راهنمای سیم‌کشی ساختمان را هم ببینید.
یک رنگ مخصوص برای حفاظت
سیم ارت در حالت عادی جریانی ندارد؛ فقط وقتی عایق وسیله‌ای خراب شود، جریان خطا را به زمین می‌برد و کلید محافظ را فعال می‌کند. به همین دلیل نباید هیچ‌وقت با فاز یا نول اشتباه شود. استاندارد IEC 60446 ترکیب سبز و زرد را فقط برای هادی حفاظتی رزرو کرده است و می‌گوید هر کدام از دو رنگ باید بخش قابل توجهی (حدود ۳۰ تا ۷۰ درصد) از سطح سیم را بپوشاند.
چرا دو رنگ؟
دلیل رایج این است که ترکیب دو رنگ هم از دور و هم برای کسانی که کوررنگی قرمز-سبز دارند راحت‌تر از یک رنگ ساده تشخیص داده می‌شود، و در یک بسته سیم همیشه بین بقیه خودنمایی می‌کند. به روایت رایج، سبز و زرد در اروپا از دهه‌های میانی قرن بیستم پیشنهاد و بعد در استانداردهای ملی وارد شد.
رنگها در استاندارد امروز
| هادی | رنگ استاندارد | کار |
|---|---|---|
| فاز (تک‌فاز) | قهوهای | سیم برق‌دار |
| فازهای دوم و سوم (سهفاز) | مشکی و خاکستری | سیمهای برق‌دار |
| نول | آبی روشن | برگشت جریان |
| ارت | سبز و زرد | حفاظتی |
ساختمان‌های قدیمی و رنگ‌های دیگر
پیش از هماهنگ‌سازی، هر کشور رنگ‌های خودش را داشت و حتی در یک کشور رنگها در دورههای مختلف عوض شده‌اند. در اروپا هماهنگ‌سازی کامل رنگها در سال‌های اخیر (حدود ۲۰۰۴ در بریتانیا) رخ داد. در ایران هم در ساختمان‌های قدیمی ممکن است به رنگ‌هایی برخورد کنید که با جدول بالا نمی‌خواند، یا رنگها را نصاب بر حسب سیمی که دم دستش بود انتخاب کرده باشد. اصل ایمنی ساده است: هیچ‌وقت فقط به رنگ سیم اعتماد نکنید. قبل از کار، با تستر یا ولتمتر فاز و نول را مشخص و اتصال ارت را بررسی کنید.
در عمل چه کنیم؟
- برای سیم‌کشی جدید، همین رنگ‌های استاندارد را بخرید و در سراسر ساختمان یکسان نگه دارید.
- سیم سبز و زرد را هرگز برای فاز یا نول استفاده نکنید و برعکس.
- اگر فقط یک رنگ سیم دارید (مثلاً برای ارت)، بهتر است سر سیم را با نوار سبز و زرد علامت بزنید.
- برای بازسازی خانهٔ قدیمی، بازرسی سیم‌کشی را به برقکار بسپارید؛ داستان ولتاژ برق ایران را هم ببینید.
چطور مطمئن شویم؟
در یک جعبهٔ کلید یا پریز مشکوک، با یک تستر یا ولتمتر مناسب ابتدا مطمئن شوید که فاز کدام سیم است و بین فاز و ارت ولتاژ دارید. اگر سیم ارت به جایی وصل نیست یا ولتاژ بین نول و ارت زیاد است، مشکل از اتصال است نه از رنگ. یک اشتباه رایج، وصل کردن سیم سبز و زرد به نول در پریز است؛ در این حالت بدنهٔ وسایل در حالت عادی برق‌دار نمی‌شود ولی در خطا ایمنی از بین می‌رود. بررسی ارت خانه معمولاً کاری ساده برای برقکار است و هزینهٔ کمی نسبت به فایده دارد.
خرید از ایمانا
سیم ارت و سیمهای رنگی را در سیم ارت و سیم مفتول ببینید. نیازتان را بفرستید تا پیشنهاد دهیم.
محصولات مرتبط
پرسش‌های پرتکرار
رنگ سیم فاز و نول چیست؟
در استاندارد امروز فاز قهوهای (و در سهفاز مشکی و خاکستری برای فازهای دیگر)، نول آبی روشن و ارت سبز و زرد.
چرا ارت دو رنگ است؟
ترکیب سبز و زرد در طول سیم هم خیلی مشخصتر است و هم برای افرادی که سبز و قرمز را سخت تشخیص میدهند قابل شناساییتر از یک رنگ تنهاست؛ فقط برای ارت رزرو شده است.
آیا همهٔ سیمهای قدیمی همین رنگها را دارند؟
نه. رنگها در کشورها و دورههای مختلف فرق داشتهاند؛ در ساختمان قدیمی ممکن است رنگ فاز و نول با استاندارد امروز نخواند.
اگر رنگ سیمها اشتباه باشد چه کنیم؟
با تستر یا ولتمتر فاز و نول را مشخص کنید و در صورت شک برقکار بیاورید؛ اشتباه در اتصال ارت و فاز خطرناک است.
سیم ارت می‌تواند سیمهای دیگر باشد؟
نه. سبز و زرد فقط برای اتصال حفاظتی است و نباید برای فاز یا نول استفاده شود.
رنگ سیم در سهفاز چطور است؟
فازها L1، L2 و L3 با قهوهای، مشکی و خاکستری، نول آبی و ارت سبز و زرد نشانهگذاری میشوند.